Με ύφος και περιεχόμενο που πολλοί χαρακτήρισαν «πρωθυπουργικό», ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, ανέβηκε στο βήμα της 90ής ΔΕΘ και παρουσίασε ένα πλήρες, αναλυτικό σχέδιο διακυβέρνησης, στέλνοντας ταυτόχρονα ευθεία και σκληρή βολή προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τη Νέα Δημοκρατία.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ξεκίνησε την ομιλία του τοποθετώντας τη χώρα σε μια κρίσιμη καμπή, υποστηρίζοντας πως η Ελλάδα, παρά τους πρωτοφανείς πόρους που είχε στη διάθεσή της τα τελευταία χρόνια –βγαίνοντας από τα Μνημόνια και αξιοποιώντας περίπου 80 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης– δεν κατάφερε να κάνει το άλμα που χρειαζόταν. Αντίθετα, όπως είπε, χώρες που πριν λίγα χρόνια υστερούσαν έναντι της Ελλάδας έχουν πλέον προσπεράσει τη χώρα μας.
Για να τεκμηριώσει αυτή τη θέση παρέθεσε σειρά στοιχείων: πάνω από ένας στους τέσσερις Έλληνες βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας, τα νοικοκυριά δαπανούν κατά μέσο όρο 36 από κάθε 100 ευρώ εισοδήματος για τη στέγη, σχεδόν έξι στα δέκα ευρώ ιδιωτικού χρέους παραμένουν αρρύθμιστα, ενώ σχεδόν οι μισοί μαθητές ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς βασικές δεξιότητες. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο δημογραφικό, σημειώνοντας πως μέσα σε πέντε χρόνια καταγράφηκαν περίπου 285.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις και έκλεισαν περίπου 100 σχολεία στην περιφέρεια.
Σφοδρή επίθεση για το αφήγημα «Μητσοτάκης ή χάος»
Ο Ανδρουλάκης επιτέθηκε με ιδιαίτερη ένταση στην κυβέρνηση για το αφήγημα περί κινδύνου σε περίπτωση αλλαγής διακυβέρνησης, χαρακτηρίζοντας «φαιδρότητα» και «ντροπή» τη μετάβαση, όπως είπε, από το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος» στο δίλημμα «Μητσοτάκης ή Ερντογάν». Κατηγόρησε τη Νέα Δημοκρατία πως παρουσιάζει τη δημοκρατική εναλλαγή ως εθνικό κίνδυνο, χαρακτηρίζοντάς την «επικίνδυνη».
Οι 7 τομές για τους πρώτους 6 μήνες διακυβέρνησης
Ο πυρήνας της ομιλίας ήταν η παρουσίαση ενός προγράμματος επτά νομοθετικών παρεμβάσεων που, όπως δεσμεύτηκε, το ΠΑΣΟΚ θα υλοποιήσει άμεσα, μέσα στο πρώτο εξάμηνο μιας ενδεχόμενης διακυβέρνησής του:
1. Καταπολέμηση της ακρίβειας. Εξήγγειλε τη δημιουργία νέας, ενισχυμένης Επιτροπής Ανταγωνισμού και Αγοράς με αρμοδιότητες ελέγχου καρτέλ, προστασίας καταναλωτή και θέσπισης Συνηγόρου του Μικρομεσαίου Προμηθευτή. Ανακοίνωσε επίσης μεταφορά του ελέγχου ανταγωνισμού στις τηλεπικοινωνίες, δημιουργία Μονάδας Χαρτογράφησης της αγοράς, μηχανισμό έκτακτης φορολόγησης υπερκερδών ολιγοπωλίων, καθώς και στοχευμένη μείωση ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και ΕΦΚ στα καύσιμα. Στο ενεργειακό, δεσμεύτηκε για μείωση της τιμής ρεύματος στα νοικοκυριά κατά 20% το 2027 και 30% έως το τέλος της τετραετίας.
2. Αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Ανακοίνωσε νέο Αναπτυξιακό Νόμο, συγκρότηση Ομίλου Αναπτυξιακής Τράπεζας, κατάργηση τέλους επιτηδεύματος, σταδιακή μείωση προκαταβολής φόρου, κατάργηση τεκμαρτής φορολόγησης και αύξηση του ορίου απαλλαγής ΦΠΑ για μικρές επιχειρήσεις στις 20.000 ευρώ. Έθεσε ως προτεραιότητες τη μεταποίηση, τον πρωτογενή τομέα (με έμφαση στην τυποποίηση αγροτικών προϊόντων και νέο Οργανισμό αγροτικών ενισχύσεων μετά το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ), τη ναυτιλία, καθώς και το τέλος της Golden Visa, την οποία χαρακτήρισε εργαλείο οικιστικής κερδοσκοπίας.
3. Νέο κοινωνικό συμβόλαιο για εργασία και συντάξεις. Ανακοίνωσε σταδιακή επαναφορά 13ου μισθού σε δημοσίους υπαλλήλους και 13ης σύνταξης, τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, αποκατάσταση συλλογικών διαπραγματεύσεων και κατώτατου μισθού από κοινωνικούς εταίρους, κατάργηση του 13ώρου και πιλοτική εφαρμογή τετραήμερης εργασίας με πλήρεις αποδοχές σε μεγάλες επιχειρήσεις.
4. Διαχείριση ιδιωτικού χρέους. Εξήγγειλε προστασία πρώτης κατοικίας βάσει του ν. 3869/2010, κανόνες για funds και servicers, ρύθμιση 120 δόσεων για οφειλές σε εφορία και ταμεία με κούρεμα τόκων, και ειδική μέριμνα για δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο.
5. Δημογραφικό και στέγη. Παρουσίασε το πρόγραμμα «GenRent» για 40.000 κοινωνικές κατοικίες, πλαφόν σε αυξήσεις ενοικίων σε περιοχές με στεγαστική πίεση, δωρεάν βρεφική/προσχολική αγωγή, μηνιαία στήριξη 200 ευρώ ανά παιδί έως 3 ετών με εισοδηματικά κριτήρια, και μείωση ΕΝΦΙΑ 75% για πολύτεκνες οικογένειες.
6. Υγεία και Παιδεία. Ανακοίνωσε αναγέννηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, νέο υγειονομικό χάρτη, μισθολογική αναβάθμιση ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, επαναφορά ορίου συνταξιοδότησης στα 55 έτη για γονείς παιδιών με αναπηρία, ολοήμερο δημόσιο σχολείο με σχολική σίτιση και μόνιμους ψυχολόγους, καθώς και νέο λύκειο με εθνικό απολυτήριο.
7. Κράτος δικαίου και αξιοκρατία. Το εθνικό σχέδιο μεταρρύθμισης του κράτους θα φέρει, όπως ανακοίνωσε, το όνομα «Αναστάσης Πεπονής». Περιλαμβάνει νέο ΑΣΕΠ, μείωση Υπουργικού Συμβουλίου και μετακλητών, προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου σε μεγάλες δημόσιες συμβάσεις, πλαφόν στις απευθείας αναθέσεις, αλλαγή του άρθρου 86 του Συντάγματος για την ποινική ευθύνη υπουργών, νέο τρόπο επιλογής ηγεσίας της Δικαιοσύνης και συνταγματική κατοχύρωση ανεξάρτητης Αρχής Διαφάνειας για τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ανδρουλάκης αναφέρθηκε ονομαστικά σε δύο υποθέσεις που έχουν απασχολήσει την επικαιρότητα: τα «σπιτάκια ανακύκλωσης» των 300.000 ευρώ το καθένα, τα οποία χαρακτήρισε υπερτιμολογημένα, και το συνολικό ύψος των απευθείας αναθέσεων από το 2020 έως τα μέσα του 2026, το οποίο, σύμφωνα με όσα ανέφερε, ανέρχεται περίπου σε 20 δισ. ευρώ.
Εξωτερική πολιτική: Σκληρή κριτική για τα «ήρεμα νερά» με την Τουρκία
Σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για τη ρητορική περί «ήρεμων νερών» με την Τουρκία, αναφερόμενος στη «Γαλάζια Πατρίδα», στο Κυπριακό και στα τουρκικά θαλάσσια πάρκα. Πρότεινε «νέο Ελσίνκι» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με σύνδεση τυχόν αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας με τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τάχθηκε υπέρ ενός νέου μόνιμου ευρωπαϊκού μηχανισμού επενδύσεων και σύγκλισης και ανακοίνωσε την επανασύσταση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού με έδρα τη Θεσσαλονίκη.
«Δεν έχουμε εξαρτήσεις»
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Ανδρουλάκης επανέλαβε πολλές φορές τη φράση «δεν έχουμε εξαρτήσεις», τονίζοντας πως αυτό αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσει μια κυβέρνηση να συγκρουστεί με ισχυρά συμφέροντα και πελατειακά δίκτυα. Έκλεισε την ομιλία του με αναφορά στη Θεσσαλονίκη και τον ρόλο της ως «πρωτεύουσας του Οικουμενικού Ελληνισμού», δεσμευόμενος για έργα υποδομών, Μετρό και προαστιακό στη δυτική πλευρά της πόλης.
