- Δωρεάν ένσημα για να βγουν στη σύνταξη μπορούν να εξασφαλίσουν άνεργοι μέσω ειδικού προγράμματος της ΔΥΠΑ.
- Όπως ξεκαθαρίζει πρόσφατη εγκύκλιος, για να ενταχθεί κάποιος στο πρόγραμμα δεν απαιτείται πλέον η συμπλήρωση συγκεκριμένου ορίου ηλικίας.
- Παράλληλα, χιλιάδες ασφαλισμένοι μπορούν να «ανοίξουν» παράθυρο πρόωρης συνταξιοδότησης, όπως για παράδειγμα εκείνοι που για ένα διάστημα της επαγγελματικής τους πορείας υπήρξαν ασφαλισμένοι στον ΟΓΑ.
Δωρεάν ένσημα για να βγουν στη σύνταξη μπορούν να εξασφαλίσουν άνεργοι μέσω ειδικού προγράμματος της ΔΥΠΑ. Όπως ξεκαθαρίζει πρόσφατη εγκύκλιος, για να ενταχθεί κάποιος στο πρόγραμμα δεν απαιτείται πλέον η συμπλήρωση συγκεκριμένου ορίου ηλικίας. Παράλληλα, χιλιάδες ασφαλισμένοι μπορούν να «ανοίξουν» παράθυρο πρόωρης συνταξιοδότησης, όπως για παράδειγμα εκείνοι που για ένα διάστημα της επαγγελματικής τους πορείας υπήρξαν ασφαλισμένοι στον ΟΓΑ.
Κάλυψη εισφορών για μακροχρόνια ανέργους
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προσφέρει διέξοδο σε μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη σύνταξη, επιτρέποντάς τους να συνεχίσουν προαιρετικά την ασφάλισή τους χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Το κόστος καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), λειτουργώντας ως «γέφυρα» προς τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Οι δικαιούχοι μπορούν να ζητήσουν την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισής τους μέχρι να συμπληρώσουν τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό ημερών ασφάλισης, με τη δαπάνη να καλύπτεται πλήρως από τους πόρους της ΔΥΠΑ.
Δικαιούχοι είναι όσοι είναι άνεργοι για τουλάχιστον 12 συνεχείς μήνες, υπολείπονται έως 5 έτη για θεμελίωση σύνταξης, έχουν 3.000-4.500 ένσημα και δεν καλύπτονται από καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών.
Καταργούνται τα προκαθορισμένα ηλικιακά όρια
Μέχρι πρότινος, η υπαγωγή στο καθεστώς αυτό συνδεόταν με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια. Αρχικά απαιτούνταν οι άνδρες να έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος και οι γυναίκες το 55ο, ενώ μετά τις αλλαγές του ασφαλιστικού συστήματος τα όρια προσαρμόστηκαν στο 62ο έτος για τους περισσότερους ασφαλισμένους και στο 57ο για όσους υπάγονταν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ ξεκαθαρίζει ότι με την εφαρμογή της διάταξης καταργούνται πλέον αυτά τα προκαθορισμένα όρια και αντικαθίστανται με ένα νέο σύστημα, σύμφωνα με το οποίο η βασική προϋπόθεση για την ένταξη είναι ο ασφαλισμένος να απέχει έως πέντε χρόνια από το ελάχιστο όριο ηλικίας που απαιτείται για πλήρη σύνταξη γήρατος, όπως αυτό διαμορφώνεται κάθε φορά ανάλογα με την ασφαλιστική του κατηγορία. Δηλαδή, δεν υπάρχει πλέον ένα ενιαίο ηλικιακό «κατώφλι», αλλά η δυνατότητα ένταξης συνδέεται με την πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης κάθε ασφαλισμένου.
Η αναγνώριση της «δεκαετίας του ΟΓΑ»
Όσον αφορά στον πρώην ΟΓΑ, αναγνωρίζεται πλέον ο χρόνος προαιρετικής ασφάλισης από το 1988 έως και το 1997. Πρόκειται για ασφαλιστικό χρόνο που μέχρι πρότινος δεν υπολογιζόταν, αλλά τώρα εντάσσεται στις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης.
Η ρύθμιση δεν αφορά μόνο τους αγρότες, αλλά και εργαζομένους από όλους τους κλάδους -του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα- οι οποίοι, για ένα διάστημα της επαγγελματικής τους πορείας, υπήρξαν ασφαλισμένοι στον ΟΓΑ και κατέβαλαν εισφορές στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης. Πλέον, ο χρόνος αυτός μπορεί να συνυπολογιστεί στον συνολικό ασφαλιστικό βίο, οδηγώντας σε θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος έως και πέντε χρόνια νωρίτερα.
Μέχρι πρόσφατα, τα ένσημα αυτής της περιόδου μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο από όσους παρέμειναν ασφαλισμένοι στον ΟΓΑ. Όσοι είχαν αλλάξει επάγγελμα, έγιναν π.χ. ελεύθεροι επαγγελματίες ή δημόσιοι ή ιδιωτικοί υπάλληλοι, έχαναν το δικαίωμα αναγνώρισής τους. Με τη νέα ρύθμιση, ο χρόνος αυτός μπορεί να προσμετρηθεί και σε συνδυασμό με άλλους φορείς κύριας ασφάλισης, όπως τα πρώην ταμεία ΟΑΕΕ ή ΙΚΑ, καθώς και το Δημόσιο, που έχουν πλέον ενταχθεί στον ΕΦΚΑ.
Πώς εξαγοράζονται τα πλασματικά χρόνια
Η νομοθεσία δίνει επίσης τη δυνατότητα στους ασφαλισμένους να εξαγοράσουν έως και 7 χρόνια και να βγουν νωρίτερα στη σύνταξη, αλλά και να «κερδίσουν» ακόμη και 500 ευρώ τον μήνα περισσότερα στις αποδοχές τους. Όταν τα πλασματικά χρόνια οδηγούν σε θεμελίωση δικαιώματος πλήρους σύνταξης αντί μειωμένης, το κέρδος για τον ασφαλισμένο είναι διπλό: τόσο σε χρόνο όσο και σε ποσό σύνταξης.
Προσοχή όμως: η αναγνώριση πρέπει να γίνει πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης ή με την αίτηση συνταξιοδότησης, ιδίως όταν ο ενδιαφερόμενος είναι κοντά στα 40 έτη ασφάλισης για πλήρη σύνταξη, όταν θεμελιώνει νωρίτερα με ανήλικο τέκνο ή 35ετία, ή ακόμη στις περιπτώσεις που θέλει να βγει νωρίτερα στη σύνταξη έστω και με μειωμένη.
Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά μέσω gov.gr ή με αίτηση στον ΕΦΚΑ, σε τέσσερα βήματα: συμπλήρωση της αίτησης αναγνώρισης πλασματικών ετών, αναμονή της απόφασης του ΕΦΚΑ, πληρωμή εφάπαξ ή με 60 δόσεις ή με παρακράτηση του 25% της σύνταξης, και τέλος προσμέτρηση του χρόνου στο συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Τα έτη που μπορούν να εξαγοραστούν αφορούν στρατιωτική θητεία, τέκνα για γονείς, σπουδές σε ΑΕΙ/ΤΕΙ με αναγνώριση πτυχίου, κενά διαστήματα μεταξύ εργασίας, επίδομα ανεργίας έως 300 ή έως 200 ημέρες ανάλογα με τη θεμελίωση, ασθένεια έως 200 ημέρες, γονική άδεια ανατροφής και μαθητεία.
Το κόστος διαφέρει ανάλογα με το αν ο ασφαλισμένος είναι μισθωτός ή ελεύθερος επαγγελματίας, εντός ή εκτός απασχόλησης, με ή χωρίς εισοδήματα την περίοδο εξαγοράς. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση το 20% των ασφαλιστέων αποδοχών του προηγούμενου έτους στις περιπτώσεις των μισθωτών και με βάση την ασφαλιστική κλίμακα του έτους υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης ή εξαγοράς πλασματικών ετών για τον αυτοαπασχολούμενο ή ελεύθερο επαγγελματία. Η ίδια βάση υπολογισμού, δηλαδή εισφορά 20% επί του εκάστοτε κατώτατου μισθού, χρησιμοποιείται και σε περιπτώσεις ανεργίας ή μερικής απασχόλησης.
Τι ισχύει για υπαλλήλους Δημοσίου, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες
Στο Δημόσιο, τα πράγματα είναι διαφορετικά, καθώς για τις αιτήσεις που υποβάλλονται από την 1η/1/2020 και μετά, η εξαγορά γίνεται με εισφορά 20% επί του βασικού μισθού του ασφαλισμένου, χωρίς να προβλέπεται ελάχιστο κόστος.
Για τις περιπτώσεις των ελεύθερων επαγγελματιών, αλλά και για τους αγρότες, ο κάθε μήνας αναγνώρισης κοστίζει όσο και η μηνιαία εισφορά για τον κλάδο σύνταξης, με τα σχετικά ποσά να έχουν ήδη αυξηθεί κατά 2,5% από την 1η Ιανουαρίου, οπότε και αναπροσαρμόστηκε αυτόματα το κόστος αναγνώρισης πλασματικού χρόνου για τις αιτήσεις που θα υποβληθούν μέσα στο 2026.
