- Παρότι η ορμονική αντισύλληψη προσφέρει σημαντικά οφέλη στις γυναίκες και είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν πώς μπορεί να επηρεάζει την υγεία σε βάθος χρόνου.
- Μια νέα μεγάλη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, έρχεται να προσθέσει νέα δεδομένα στη συζήτηση, συνδέοντας ορισμένες μορφές ορμονικής αντισύλληψης με μια μικρή αύξηση του κινδύνου εμφάνισης μηνιγγιώματος, του συχνότερου πρωτοπαθούς όγκου του εγκεφάλου στους ενήλικες.
- Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι ο συνολικός κίνδυνος για κάθε γυναίκα παραμένει μικρός και ότι η αυξημένη πιθανότητα υποχωρεί σταδιακά μετά τη διακοπή της αντισύλληψης.
Παρότι η ορμονική αντισύλληψη προσφέρει σημαντικά οφέλη στις γυναίκες και είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν πώς μπορεί να επηρεάζει την υγεία σε βάθος χρόνου.
Μια νέα μεγάλη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, έρχεται να προσθέσει νέα δεδομένα στη συζήτηση, συνδέοντας ορισμένες μορφές ορμονικής αντισύλληψης με μια μικρή αύξηση του κινδύνου εμφάνισης μηνιγγιώματος, του συχνότερου πρωτοπαθούς όγκου του εγκεφάλου στους ενήλικες.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι ο συνολικός κίνδυνος για κάθε γυναίκα παραμένει μικρός και ότι η αυξημένη πιθανότητα υποχωρεί σταδιακά μετά τη διακοπή της αντισύλληψης.
Τι είναι το μηνιγγίωμα και γιατί απασχολεί τους επιστήμονες;
Τα μηνιγγιώματα αντιπροσωπεύουν το 38%-42% όλων των πρωτοπαθών όγκων του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στη μεγάλη πλειονότητά τους —περίπου στο 90% των περιπτώσεων— είναι καλοήθεις όγκοι.
Παρόλα αυτά, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση τους, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικά νευρολογικά προβλήματα, όπως:
Διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης
Επιληπτικές κρίσεις
Έντονους πονοκεφάλους
Εστιακά νευρολογικά συμπτώματα
Η αντιμετώπισή τους συχνά απαιτεί χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία.
Ο ρόλος των γυναικείων ορμονών
Εδώ και χρόνια οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι οι γυναικείες ορμόνες επηρεάζουν την ανάπτυξη αυτών των όγκων. Η υπόθεση αυτή βασίζεται σε αρκετές παρατηρήσεις:
Τα μηνιγγιώματα εμφανίζονται σχεδόν δύο φορές συχνότερα στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες, ενώ έως και το 87% των όγκων διαθέτουν υποδοχείς προγεστερόνης, γεγονός που σημαίνει ότι μπορούν να ανταποκρίνονται στη συγκεκριμένη ορμόνη.
Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένα μηνιγγιώματα αυξάνονται σε μέγεθος κατά την εγκυμοσύνη ή κατά τη λήψη φαρμάκων με προγεσταγόνα και συρρικνώνονται μετά τον τοκετό ή τη διακοπή της θεραπείας.
Πώς διεξήχθη η έρευνα στο JAMA Network Open
Η νέα μελέτη αξιοποίησε τα εθνικά μητρώα υγείας της Δανίας, τα οποία καταγράφουν διαχρονικά τις διαγνώσεις, τις συνταγογραφήσεις και τα δημογραφικά στοιχεία των πολιτών.
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από περίπου 3 εκατομμύρια γυναίκες σε διάστημα 25 ετών. Συγκεκριμένα, συνέκριναν 1.473 γυναίκες που διαγνώστηκαν με μηνιγγίωμα με 14.717 γυναίκες χωρίς τη νόσο, οι οποίες είχαν παρόμοια ηλικία, τόπο γέννησης και οικογενειακή κατάσταση. Με αυτόν τον σχεδιασμό οι ερευνητές επιδίωξαν να απομονώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την επίδραση της ορμονικής αντισύλληψης από άλλους παράγοντες.
Ποια αντισυλληπτικά φάνηκε να αυξάνουν τον κίνδυνο;
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η μεγαλύτερη αύξηση του κινδύνου καταγράφηκε στις γυναίκες που χρησιμοποιούσαν ενέσιμη οξική μεδροξυπρογεστερόνη (συνθετικό προγεσταγόνο).
Αυξημένος κίνδυνος παρατηρήθηκε επίσης στις γυναίκες που χρησιμοποιούσαν:
Συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια που περιέχουν οιστρογόνο και προγεσταγόνο.
Ενδομήτρια σπειράματα (σπιράλ) υψηλής δόσης λεβονοργεστρέλης (52 mg), ιδιαίτερα μετά από χρήση μεγαλύτερη του ενός έτους.
Αντισυλληπτικά χάπια μόνο με προγεσταγόνο που περιέχουν δεσογεστρέλη.
Η εξαίρεση: Αντίθετα, τα σπειράματα (σπιράλ) χαμηλότερης δόσης λεβονοργεστρέλης δεν συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μηνιγγιώματος.
Αναστρέψιμος ο κίνδυνος: Μειώνεται σημαντικά μετά τη διακοπή
Ένα από τα πιο καθησυχαστικά ευρήματα της μελέτης είναι ότι ο αυξημένος κίνδυνος δεν φαίνεται να είναι μόνιμος. Η πιθανότητα εμφάνισης μηνιγγιώματος ήταν υψηλότερη στις γυναίκες που χρησιμοποιούσαν εκείνη τη χρονική περίοδο ορμονική αντισύλληψη ή την είχαν διακόψει μέσα στον προηγούμενο χρόνο.
Στη συνέχεια, όσο περνούσε ο χρόνος από τη διακοπή της θεραπείας, ο κίνδυνος μειωνόταν σταδιακά και, στις περισσότερες περιπτώσεις, είχε επιστρέψει στα επίπεδα του γενικού πληθυσμού περίπου πέντε χρόνια αργότερα. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσαν ορισμένες χρήστριες σκευασμάτων με δεσογεστρέλη, όπου η εικόνα ήταν λιγότερο σαφής.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης μια μικρή αύξηση του κινδύνου στις γυναίκες που είχαν κυοφορήσει μέσα στο προηγούμενο έτος, εύρημα που πιθανόν αντανακλά τις φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές της εγκυμοσύνης.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις γυναίκες;
Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να οδηγήσουν σε διακοπή της αντισύλληψης χωρίς ιατρική συμβουλή. Παρότι η συσχέτιση είναι στατιστικά σημαντική, ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει εξαιρετικά χαμηλός, καθώς το μηνιγγίωμα εξακολουθεί να είναι μια σχετικά σπάνια διάγνωση.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα νέα δεδομένα μπορούν να βοηθήσουν τόσο τις γυναίκες όσο και τους επαγγελματίες υγείας να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις, σταθμίζοντας τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους κάθε αντισυλληπτικής μεθόδου με βάση το ατομικό ιατρικό ιστορικό.
