- Στη μέση της σφοδρής αντιπαράθεσης ανάμεσα στην ΕΛ.Α.Σ.
- και το ΠΑΣΟΚ για τα χρέη των κομμάτων προς τις τράπεζες, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα έγγραφο του 2017 που είχε προκαλέσει σάλο πριν από επτά χρόνια: η σύμβαση ρύθμισης του δανείου του ΣΥΡΙΖΑ με την Εθνική Τράπεζα, την οποία είχε υπογράψει ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας ως πρωθυπουργός.
- Η σύμβαση υπεγράφη στις 24 Νοεμβρίου 2017.
Στη μέση της σφοδρής αντιπαράθεσης ανάμεσα στην ΕΛ.Α.Σ. και το ΠΑΣΟΚ για τα χρέη των κομμάτων προς τις τράπεζες, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα έγγραφο του 2017 που είχε προκαλέσει σάλο πριν από επτά χρόνια: η σύμβαση ρύθμισης του δανείου του ΣΥΡΙΖΑ με την Εθνική Τράπεζα, την οποία είχε υπογράψει ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας ως πρωθυπουργός.
Η σύμβαση υπεγράφη στις 24 Νοεμβρίου 2017. Αφορούσε δάνειο συνολικού ύψους 10.000.000 ευρώ, με τη μορφή αλληλόχρεου λογαριασμού που είχε ανοίξει από το 2006 με πρόσθετες πράξεις έως το 2010. Στα τέλη του 2017 το υπόλοιπο είχε διαμορφωθεί στα 7.139.674 ευρώ και ρυθμίστηκε σε εξαμηνιαίες δόσεις έως το τέλος του 2023.
Οι δύο εξασφαλίσεις και το επιτόκιο του 4%
Το κρίσιμο σημείο δεν ήταν το ποσό αλλά οι εγγυήσεις. Πρώτον, υποθηκεύτηκαν τα γραφεία του κόμματος στην Πλατεία Κουμουνδούρου, με εκτίμηση 2,7 εκατ. ευρώ – κάτι που ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ως τότε αποφύγει. Δεύτερον, και πιο επίμαχο, ενεχυριάστηκε η τακτική κρατική επιχορήγηση που θα λάμβανε το κόμμα από το 2019 έως και το 2023.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του «Βήματος» και του δημοσιογράφου Δημήτρη Χόνδρου, που έκανε την πρώτη αποκάλυψη τον Φεβρουάριο του 2019, το επιτόκιο με το οποίο δανείστηκε ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν 4%, τη στιγμή που για άλλα κόμματα έφτανε ακόμη και το 10%.
Εδώ εντοπίστηκε και η αντίφαση. Ο νόμος 4304/2014 ορίζει ρητά ότι «απαγορεύεται η χορήγηση δανείων από τις τράπεζες προς τους δικαιούχους κρατικής χρηματοδότησης με εγγύηση την κρατική χρηματοδότηση πέραν του τρέχοντος οικονομικού έτους». Είναι δηλαδή ακριβώς η πρακτική για την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ κατήγγελλε επί χρόνια ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Η γραμμή άμυνας της Κουμουνδούρου ήταν ότι δεν επρόκειτο για νέο δάνειο αλλά για ρύθμιση παλαιότερου, χορηγηθέντος πριν από τον νόμο.
Είχε προηγηθεί, τον Νοέμβριο του 2016, η κατάθεση του υπεύθυνου οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ Μίμη Δαρειώτη στην Εξεταστική Επιτροπή, ο οποίος μίλησε για συνολικές οφειλές 7,95 εκατ. ευρώ, από αρχικό δάνειο 27 εκατ. του 2002 – με 19 εκατ. κεφαλαίου και 4 εκατ. τόκων ήδη εξοφλημένα. Παραδέχθηκε, πάντως, ότι ήδη από το 2010 το κόμμα είχε ενεχυριάσει τις επιχορηγήσεις των ετών 2015-2018.
Για τη σωστή διάσταση των μεγεθών: το 2010 το ΠΑΣΟΚ είχε δάνεια 110 εκατ. και η ΝΔ 135 εκατ. ευρώ, ενώ ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ κινούνταν στα 10 εκατ. ο καθένας.
Το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί
Το πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο της υπόθεσης παραμένει ανοιχτό. Η ρύθμιση του 2017 στηριζόταν σε ένα ενέχυρο που, εξ ορισμού, ήταν υποθετικό: στα χρήματα που θα εισέπραττε ο ΣΥΡΙΖΑ ως τακτική επιχορήγηση από το 2019 ως το 2023, ποσό που εξαρτάται ευθέως από την εκλογική δύναμη του κόμματος. Ήταν ακριβώς η ένσταση που είχε διατυπωθεί τότε: τι γίνεται αν το κόμμα καταρρεύσει εκλογικά;
Αυτό ακριβώς συνέβη. Μετά την ήττα του 2019, τη νέα κατάρρευση του 2023 και τη διάσπαση που ακολούθησε, η αξία της ενεχυριασμένης επιχορήγησης συρρικνώθηκε δραματικά μέσα στην ίδια τη διάρκεια της ρύθμισης. Πώς εξυπηρετήθηκε τελικά το δάνειο, αν έγινε νέα ρύθμιση και τι απέγινε η υποθήκη επί του ακινήτου της Κουμουνδούρου, δεν έχει δοθεί ποτέ στη δημοσιότητα. Τα σχετικά στοιχεία τηρούνται στην Επιτροπή Ελέγχου Οικονομικών των Κομμάτων της Βουλής.
Ο Τσίπρας προτείνει αυτό που το ΠΑΣΟΚ λέει ότι ήδη κάνει
Η επαναφορά του εγγράφου δεν είναι τυχαία. Στις 31 Ιουλίου η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη κατέθεσε πρόταση-δέσμευση: το 80% της τακτικής κρατικής χρηματοδότησης των υπερχρεωμένων κομμάτων να κατευθύνεται υποχρεωτικά στην αποπληρωμή των τραπεζικών τους δανείων, όσοι εκλέγονται με αυτά να αποδίδουν το μισό της βουλευτικής τους αποζημίωσης στο κόμμα για τον ίδιο σκοπό, και να δημοσιοποιούνται ετησίως όλα τα στοιχεία. Η εκπρόσωπος της ΕΛ.Α.Σ. Πέτη Πέρκα Κουφονικολάκου υποστήριξε ότι τα χρέη ΝΔ και ΠΑΣΟΚ αυξήθηκαν εκ νέου το 2025 και έφτασαν συνολικά τα 1,16 δισ. ευρώ.
Εδώ όμως υπάρχει μια ουσιώδης λεπτομέρεια: η δέσμευση της κρατικής επιχορήγησης για την εξυπηρέτηση κομματικών δανείων δεν είναι κάτι νέο – είναι ο ισχύων μηχανισμός. Ο νόμος επιτρέπει την εκχώρηση έως και του 50% της κρατικής χρηματοδότησης του τρέχοντος έτους, και σε αυτή τη βάση κινούνται ήδη οι ρυθμίσεις των υπερχρεωμένων κομμάτων. Η πρόταση Τσίπρα, δηλαδή, δεν εισάγει νέα λογική· ανεβάζει το ποσοστό από το 50% στο 80%.
Το ΠΑΣΟΚ ακριβώς εκεί πάτησε: «Κύριε Τσίπρα, το ΠΑΣΟΚ επί Φώφης Γεννηματά και Νίκου Ανδρουλάκη ρύθμισε τα χρέη του και τηρεί απαρέγκλιτα το πλαίσιο συμφωνίας», ενώ επέμεινε ότι «από το 2010 και μετά δεν έχει πάρει ούτε 1 ευρώ δάνειο από πουθενά». Η ρύθμιση των οφειλών του –που το 2021 ανέρχονταν σε 318 εκατ. ευρώ– είχε δρομολογηθεί με συμφωνία με τις τράπεζες την άνοιξη του 2022.
Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, η σύμβαση του 2017 λειτουργεί ως το πιο βολικό αντεπιχείρημα απέναντι σε όποιον σηκώνει σήμερα τη σημαία της συνέπειας στα κομματικά οικονομικά.
