- Στις 12 Ιουλίου 1967, οι συνταγματάρχες της Χούντας παίρνουν μια απόφαση που έμελλε να γράψει ιστορία – αλλά όχι όπως το περίμεναν.
- Σε μια κίνηση εκδίκησης για την έντονη αντιδικτατορική της δράση, το καθεστώς αφαιρεί την ελληνική ιθαγένεια από τη Μελίνα Μερκούρη, καθώς και από άλλους επτά Έλληνες της διασποράς.
- Η είδηση του πραξικοπήματος την είχε βρει εκτός Ελλάδας και συγκεκριμένα στη Νέα Υόρκη, όπου θριάμβευε στο Μπρόντγουεϊ με την παράσταση «Ίλια Ντάρλινγκ».
Στις 12 Ιουλίου 1967, οι συνταγματάρχες της Χούντας παίρνουν μια απόφαση που έμελλε να γράψει ιστορία – αλλά όχι όπως το περίμεναν. Σε μια κίνηση εκδίκησης για την έντονη αντιδικτατορική της δράση, το καθεστώς αφαιρεί την ελληνική ιθαγένεια από τη Μελίνα Μερκούρη, καθώς και από άλλους επτά Έλληνες της διασποράς.
Η είδηση του πραξικοπήματος την είχε βρει εκτός Ελλάδας και συγκεκριμένα στη Νέα Υόρκη, όπου θριάμβευε στο Μπρόντγουεϊ με την παράσταση «Ίλια Ντάρλινγκ». Όταν ο Μάνος Χατζιδάκις την ενημέρωσε τηλεφωνικά για το πραξικόπημα, η Μελίνα δεν έχασε στιγμή. Βγήκε στα αμερικανικά δίκτυα με δάκρυα στα μάτια και ξεμπρόστιασε το φασιστικό καθεστώς, λέγοντας χαρακτηριστικά στους ξένους: «Σας παρακαλώ μην πάτε στη χώρα μου». Η χούντα την είδε αμέσως ως τον απόλυτο εχθρό.
Η ιστορική «σφαλιάρα» στον Παττακό
Όταν ο Στυλιανός Παττακός ανακοίνωσε την αφαίρεση της ιθαγένειάς της ως αντίποινα, η απάντηση που έδωσε η Μελίνα έκανε τον γύρο του κόσμου και έγινε διαχρονικό σύμβολο αντίστασης. Κοιτώντας τις κάμερες, πέταξε τη μυθική ατάκα που κυριολεκτικά τους έπνιξε στην ίδια τους τη λάσπη:
«Εγώ γεννήθηκα Ελληνίδα και θα πεθάνω Ελληνίδα. Ο Παττακός γεννήθηκε φασίστας και θα πεθάνει φασίστας».
Από εκείνη τη στιγμή, η Μελίνα έγινε ο απόλυτος εφιάλτης των πραξικοπηματιών. Αφιέρωσε τη ζωή της στον αγώνα για την πτώση της χούντας, οργανώνοντας εκστρατείες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Τα σκοτεινά αρχεία και η κηδεία της μάνας της
Ο φόβος της Χούντας για την επιρροή της Μελίνας ήταν τεράστιος. Όταν άνοιξαν τα απόρρητα αρχεία της Ασφάλειας χρόνια αργότερα, αποκαλύφθηκε το βρώμικο σχέδιο κατασυκοφάντησής της. Οι εντολές των καθεστωτικών ήταν ξεκάθαρες: να κατασκευάσουν και να διακινήσουν φήμες ότι ήταν όργανο του κομμουνισμού.
Τα έγγραφα ανέφεραν χαρακτηριστικά: «Να συγκεντρωθεί ό,τι έχει λεχθεί περί Μερκούρη από τους κομμουνιστάς… διά να καλλιεργηθεί εις το εξωτερικόν η πεποίθησις ότι η εν λόγω ηθοποιός είναι κομμουνίστρια. Αλλά και ανεξαρτήτως της υπάρξεως ή μη του ανωτέρω υλικού, επιβάλλεται να διοχετεύεται συνεχώς διά του ψιθύρου και διά δημοσιευμάτων ότι η Μερκούρη εργάζεται όχι διά την Δημοκρατίαν αλλά διά τον Kομμουνισμόν».
Οι πόρτες της πατρίδας έμειναν ερμητικά κλειστές για εκείνη. Μόνο μία φορά, τον Ιούλιο του 1972, η χούντα λύγισε κάτω από την τεράστια διεθνή πίεση και της έδωσε μια ασφυκτική ειδική άδεια μόλις 12 ωρών για να μπορέσει να παρευρεθεί στην κηδεία της μητέρας της. Εκεί, στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, στάθηκε πλαισιωμένη από τον σύζυγό της Ζυλ Ντασέν και τον αδερφό της, Σπύρο Μερκούρη, σε μια εξαιρετικά φορτισμένη στιγμή που απέδειξε περίτρανα ότι το καθεστώς δεν μπόρεσε ποτέ να λυγίσει το πείσμα και την ψυχή της.
