- Μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον τρόπο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έρχεται με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος εισάγει για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία τόσο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, όσο και για τα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα και την ανάδειξη των συμβουλίων νέων.
- Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που επιχειρεί να μεταφέρει σημαντικό μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας στο ψηφιακό περιβάλλον, με στόχο τη διεύρυνση της συμμετοχής και τη διευκόλυνση όσων την ημέρα των εκλογών βρίσκονται εκτός του τόπου όπου είναι δημότες.
- Δεν κρύβεται, άλλωστε, ότι το βλέμμα στρέφεται και στις εθνικές εκλογές, όπου η ηλεκτρονική ψήφος αναμένεται αργά ή γρήγορα να επεκταθεί.
Μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον τρόπο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έρχεται με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος εισάγει για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία τόσο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, όσο και για τα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα και την ανάδειξη των συμβουλίων νέων.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που επιχειρεί να μεταφέρει σημαντικό μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας στο ψηφιακό περιβάλλον, με στόχο τη διεύρυνση της συμμετοχής και τη διευκόλυνση όσων την ημέρα των εκλογών βρίσκονται εκτός του τόπου όπου είναι δημότες. Δεν κρύβεται, άλλωστε, ότι το βλέμμα στρέφεται και στις εθνικές εκλογές, όπου η ηλεκτρονική ψήφος αναμένεται αργά ή γρήγορα να επεκταθεί.
Το σχέδιο νόμου τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο και αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον Ιούνιο.
Πώς θα λειτουργεί η ηλεκτρονική ψήφος
Η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου για την ανάδειξη δημάρχων, δημοτικών συμβουλίων, περιφερειαρχών και περιφερειακών συμβουλίων ξεκινά από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028.
Η ηλεκτρονική ψήφος έχει προαιρετικό χαρακτήρα και λειτουργεί παράλληλα με τη συμβατική κάλπη – δεν καταργείται η παραδοσιακή ψηφοφορία. Ο εκλογέας επιλέγει μόνος του αν θα ψηφίσει φυσικά ή ηλεκτρονικά. Για την αποτροπή διπλής ψήφου, όσοι επιλέγουν την ηλεκτρονική οδό εγγράφονται σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους και αποκλείονται από την κάλπη.
Πώς γίνεται η εγγραφή; Μέσω ειδικής εφαρμογής στο gov.gr, με τους προσωπικούς κωδικούς taxisnet και επιβεβαίωση μέσω κωδικών OTP μιας χρήσης. Η επεξεργασία δεδομένων διέπεται από τον GDPR.
Την ημέρα της εκλογής, ο ψηφοφόρος μπορεί να προσέλθει σε οποιοδήποτε ειδικό εκλογικό τμήμα ηλεκτρονικής ψήφου σε όλη τη χώρα – όχι αναγκαστικά στον δήμο του. Προϋπόθεση για τη σύσταση τμήματος είναι η εγγραφή τουλάχιστον 30 εκλογέων ανά δήμο, για να διασφαλίζεται η μυστικότητα. Μετά την ταυτοποίηση, ο εκλογέας διαγράφεται από τον κατάλογο και ψηφίζει σε ηλεκτρονική συσκευή (υπολογιστή ή τάμπλετ) σε ειδικό απομονωμένο χώρο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη θεσμική θωράκιση του συστήματος. Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης Λογισμικού – με πανεπιστημιακούς από το ΕΜΠ, τον ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Πειραιά – θα ελέγχει την εφαρμογή και θα καταθέτει πόρισμα στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Παράλληλα, πενταμελής εφορευτική επιτροπή με αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, παρέδρους του ΣτΕ και πανεπιστημιακούς θα εποπτεύει το αδιάβλητο της διαδικασίας.
Δημοψηφίσματα, νέοι και ψηφιακή συμμετοχή
Η φιλοσοφία της ψηφιακής δημοκρατίας επεκτείνεται και στα συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα. Οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να τα προκηρύσσουν για ζητήματα αποκλειστικής αρμοδιότητάς τους – εξαιρουμένων δημοσιονομικών θεμάτων, τελών και διοικητικών ορίων. Η πρωτοβουλία μπορεί να προέρχεται από το δημοτικό συμβούλιο (με πλειοψηφία 2/3) ή από τους δημότες, εφόσον συγκεντρωθούν υπογραφές ίσες με το 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων. Τα δημοψηφίσματα θα διεξάγονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά, σε συνεργασία με το ΕΔΥΤΕ Α.Ε., ενώ για να θεωρηθεί έγκυρο το αποτέλεσμα απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον 30% των εγγεγραμμένων ή 50% των ψηφισάντων στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές.
Ηλεκτρονικά θα εκλέγονται και τα συμβούλια νέων – που προβλέπονται σε όλους τους δήμους άνω των 2.000 κατοίκων. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν νέοι έως 29 ετών, με εκλογές δύο φορές στη δημοτική περίοδο μέσω πλατφόρμας του gov.gr. Τα μέλη – από 3 έως 15 ανάλογα με τον πληθυσμό του δήμου – θα συμμετέχουν στις συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων με δικαίωμα λόγου και θα μπορούν να θέτουν ζητήματα στις ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας.
