- Μια σειρά από ριζικές αλλαγές στη διαχείριση του μεταναστευτικού εισάγει το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με το οποίο η Ελλάδα ενσωματώνει το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση.
- Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελούν οι λεγόμενοι «κόμβοι επιστροφής» (return hubs) – κέντρα σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, όπου θα μεταφέρονται απορριφθέντες αιτούντες άσυλο των οποίων οι χώρες καταγωγής αρνούνται ή καθυστερούν να τους δεχθούν.
- Διαπραγματεύσεις με δύο αφρικανικά κράτη Όπως εξήγησε ο υπουργός Θάνος Πλεύρης, τα κέντρα αυτά θα λειτουργούν στο πλαίσιο συμφωνιών της ΕΕ με τρίτες χώρες και υπό τις εγγυήσεις του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Μια σειρά από ριζικές αλλαγές στη διαχείριση του μεταναστευτικού εισάγει το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με το οποίο η Ελλάδα ενσωματώνει το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση. Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελούν οι λεγόμενοι «κόμβοι επιστροφής» (return hubs) – κέντρα σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, όπου θα μεταφέρονται απορριφθέντες αιτούντες άσυλο των οποίων οι χώρες καταγωγής αρνούνται ή καθυστερούν να τους δεχθούν.
Διαπραγματεύσεις με δύο αφρικανικά κράτη
Όπως εξήγησε ο υπουργός Θάνος Πλεύρης, τα κέντρα αυτά θα λειτουργούν στο πλαίσιο συμφωνιών της ΕΕ με τρίτες χώρες και υπό τις εγγυήσεις του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου. Η Ελλάδα, μαζί με τη Γερμανία, τη Δανία, την Αυστρία και την Ολλανδία, έχει αναλάβει κοινή πρωτοβουλία για την προώθηση των return hubs, με στόχο την υπογραφή πρώτων συμφωνιών εντός του 2026 και την έναρξη λειτουργίας των κέντρων από το 2027. Ο υπουργός αποκάλυψε ότι η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με δύο αφρικανικά κράτη.
Αυστηρότερο πλαίσιο επιστροφών και κρατήσεων
Στον πυρήνα του νομοσχεδίου βρίσκεται η αυστηροποίηση των διαδικασιών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ή δεν διαθέτουν νόμιμη άδεια παραμονής. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ενίσχυση της διοικητικής κράτησης, στενότερη παρακολούθηση, ταχύτερη ενεργοποίηση μέτρων απομάκρυνσης και ενίσχυση της συνεργασίας με τη Frontex.
Σύμφωνα με τον Πλεύρη, τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά: οι οικειοθελείς επιστροφές μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης αυξήθηκαν κατά 25%, ενώ οι εκκρεμείς αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν από 142.000 το 2019 σε περίπου 28.000 σήμερα. Οι παράνομες αφίξεις την περίοδο 2015-2019 ανήλθαν σε 1.215.280, ενώ από το 2019 έως σήμερα μόλις 197.651 – με το πρώτο πεντάμηνο του 2026 να καταγράφει περαιτέρω μείωση 31% και στο Αιγαίο να φθάνει το 65%.
Υποχρεωτικό screening στα σύνορα
Το νομοσχέδιο καθιερώνει υποχρεωτικό προέλεγχο (screening) όλων των υπηκόων τρίτων χωρών που εισέρχονται παράτυπα στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, πριν θεωρηθεί ότι έχουν εισέλθει κανονικά στην επικράτεια κράτους-μέλους. Στο στάδιο αυτό θα γίνεται εξακρίβωση ταυτότητας, λήψη βιομετρικών δεδομένων, υγειονομικός και έλεγχος ασφαλείας, με κεντρικό ρόλο για το αναβαθμισμένο σύστημα Eurodac.
Fast-track διαδικασίες ασύλου
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερα χρονοδιαγράμματα εξέτασης αιτήσεων, συνοριακές διαδικασίες ταχείας αξιολόγησης και ταχύτερη απόρριψη αιτήσεων που χαρακτηρίζονται προδήλως αβάσιμες ή προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας – στόχος η οριστική εκκαθάριση των χρόνιων εκκρεμοτήτων του συστήματος ασύλου.
