- Σε μια προσπάθεια να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση χωρίς να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το αναθεωρημένο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), συνοδευόμενο από ένα φιλόδοξο σχέδιο εξηλεκτρισμού της οικονομίας.
- Παρά τις αλλαγές στη «διαδρομή» προς την κλιματική ουδετερότητα, οι στόχοι της Ε.Ε.
- παραμένουν αμετάκλητοι: μείωση των εκπομπών $CO_2$ κατά 90% έως το 2040 και πλήρης κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Σε μια προσπάθεια να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση χωρίς να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το αναθεωρημένο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), συνοδευόμενο από ένα φιλόδοξο σχέδιο εξηλεκτρισμού της οικονομίας.
Παρά τις αλλαγές στη «διαδρομή» προς την κλιματική ουδετερότητα, οι στόχοι της Ε.Ε. παραμένουν αμετάκλητοι: μείωση των εκπομπών $CO_2$ κατά 90% έως το 2040 και πλήρης κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Οι βασικές αλλαγές στο σύστημα ETS
Η σημαντικότερη διαφοροποίηση στο σύστημα, μέσω του οποίου βιομηχανίες, ναυτιλία και αερομεταφορές πληρώνουν για τις εκπομπές τους, περιλαμβάνει:
Επιβράδυνση ρυθμού: Προτείνεται η επιβράδυνση της μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών μετά το 2030, δίνοντας ανάσα προσαρμογής στις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Δωρεάν δικαιώματα: Παρατείνεται έως το 2038 η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων σε κλάδους που αντιμετωπίζουν έντονο διεθνή ανταγωνισμό.
Επανεπένδυση εσόδων: Τουλάχιστον το 50% των εσόδων από το ETS θα επιστρέφει στους καλυπτόμενους κλάδους για επενδύσεις στην απανθρακοποίηση.
Χρηματοδοτικά εργαλεία: Δημιουργείται Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης (100 δισ. ευρώ) και επενδυτικός μηχανισμός (30 δισ. ευρώ) για έργα καθαρής τεχνολογίας.
Εστίαση στη Ναυτιλία
Για τον ναυτιλιακό κλάδο, η Κομισιόν ενισχύει την ένταξή του στο ETS, αλλά θεσπίζει ειδικό μηχανισμό στήριξης (SMAP), διαθέτοντας 110 εκατ. δικαιώματα εκπομπών έως το 2040 για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε καθαρότερα καύσιμα και τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Παράλληλα, εισάγονται μέτρα κατά της παράκαμψης του συστήματος από λιμένες εκτός Ε.Ε. και προβλέπονται εξαιρέσεις έως το 2035 για μικρά νησιά και σκάφη.
Η «πρόκληση» του εξηλεκτρισμού
Στο πλαίσιο του σχεδίου εξηλεκτρισμού, η Κομισιόν στοχεύει στην αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση από 23% σε 46% έως το 2040. Η στρατηγική συνδέει την ενεργειακή μετάβαση με τη γεωπολιτική ασφάλεια, με τις Βρυξέλλες να επισημαίνουν ότι η εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα είναι οικονομικά ασύμφορη, επικαλούμενες το κόστος των 50 δισ. ευρώ από τις ακριβότερες εισαγωγές ενέργειας λόγω κρίσεων.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Η Ελλάδα, σε συνεργασία με άλλα εννέα κράτη-μέλη, άσκησε πιέσεις για αλλαγές στο ETS, επιτυγχάνοντας:
Μεγαλύτερη ευελιξία για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών.
Επέκταση του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, στο οποίο η Ελλάδα είναι δικαιούχος, για τη χρηματοδότηση επενδύσεων βιομηχανικής απανθρακοποίησης (π.χ. έργα δέσμευσης άνθρακα).
